Select Page

Džada: Martin Skorseze – “Dobri momak” sa “Ulica zla”

Džada: Martin Skorseze – “Dobri momak” sa “Ulica zla”

Bilo da ste veliki zaljubljenik u kinematografiju ili da ste samo prosječni gledalac filmova, tvrdim ne postoji varijanta da niste pogledali makar nekoliko filmova Martina Skorsezea. U ovom trenutku najveći živi režiser svih vremena (po izboru čuvenog magazina Entertainment Weekly), rođen 1942. godine, odrastao je u čuvenom italijanskom kvartu na Menhetnu (Njujork) po imenu “Little Italy (Mala Italija)”. Upravo njegovo odrastanje u posleratnoj Americi (a pogotovo činjenica što je u pitanju bio upravo Njujork) uticala je na to da svi njegovi filmovi imaju onu magičnu atmosferu kakvom svi zamišljamo tadašnju SAD – kao mjesto na koje su ljudi iz svih krajeva svijeta dolazili po novu nadu i novi početak.

Pogledajte Njujork kroz oči Martina Skorsezea:

Kao mali, Martin Skorseze je bolovao od teškog oblika astme i nije mogao da se bavi sportom ili bilo kakvim standardnim zajedničkim aktivnostima sa ostalom djecom, pa su ga stariji brat i otac, kako bi mu prekratili vrijeme, često vodili u bioskop. Tamo je i osjetio prvu ljubav prema filmu, a činjenica da su mu se oba roditelja bavila glumom je ovo osjećanje samo povećala… Većinu vremena je provodio ispred TV ekrana, a već sa 8 godina je potpuno sam pravio kompletne storyboardove (ilustrovani scenario) koje je potpisivao sa “Directed by Martin Scorsese”.

Završio je filmsku školu na Njujorškom univerzitetu (NYU) 1966, a ostvarenje svog sna i kreiranje prvog “feature filma” desilo se 1968. sa filmom “Who's That Knocking at My Door?”. Na snimanju tog filma, upoznao je Harvija Kajtela (koji će kasnije glumiti u ogromnom broju njegovih filmova) i Telmu Šunmaker, filmsku montažerku sa kojom će sarađivati preko 40 godina…

Martin Skorseze (u sredini), Robert De Niro (lijevo) i Harvi Kajtel (desno) na snimanju filma "Mean Streets (Zle ulice)" iz 1973. godine

Martin Skorseze (u sredini), Robert De Niro (lijevo) i Harvi Kajtel (desno) na snimanju filma “Mean Streets (Zle ulice)” iz 1973. godine

Godine 1973. snimio je svoj prvi veliki film – “Mean Streets (Ulice zla)”, i već je tada bilo jasno da će ovaj mladi režiser italijanskog porijekla kad-tad svijet u potpunosti pokoriti svojim pogledom na život, ljubavlju prema filmu, ali i svojim neobičnim uglovima snimanja i savršenim korišćenjem muzike u svim djelima.

Baš tih ranih sedamdesetih godina Skorseze ulazi u svijet vrlo ozbiljnih režiserskih imena i počinje da se druži sa velikanima kao što su Brajan De Palma, Frensis Ford Kopola, Džordž Lukas i Stiven Spilberg. Upravo ga Brajan De Palma (Scarface, Carlito's Way, The Untouchables, Mission: Impossible) upoznaje sa legendarnim Robertom De Nirom, i tada počinje možda i najveća glumac-režiser kombinacija svih vremena.

Skorseze i De Niro na snimanju "Taksiste (Taxi Driver)" iz 1976. godine

Skorseze i De Niro na snimanju “Taksiste (Taxi Driver)” iz 1976. godine

Od nervoznog i pomalo ludog lika Džoni Boja (Mean Streets), preko legendarnog Trevisa Bikla, taksiste-ratnog veterana koji je namjerio da “počisti Njujork od prljavštine”, uobraženog saksofoniste Džimija Dojla (New York, New York), nasilnog i neumornog boksera Džejka Lamote (Raging Bull), podcijenjenog komičara Ruperta Pupkina (The King of Comedy), opasnog gangstera Džejmsa “Irca” Konveja (Goodfellas), pa sve do osuđenog silovatelja na osvetničkoj misiji Maksa Kedija (Cape Fear) i nemilosrdnog vlasnika kazina Sema “Ejsa” Rotstina (Casino), Skorseze-De Niro filmska saradnja se pokazala kao vjerovatno najplodonosnija i najkvalitetnija u istoriji kinematografije.

Skorseze je prepoznatljiv po tome što u svojim filmovima koristi uglavnom provjerene glumce, pa je osim saradnje sa De Nirom i Harvijem Kajtelom, u poslednje vrijeme volio da radi i sa Leonardom Dikaprijom sa kojim je od 2002. godine (Gangs of New York) zajedno napravio već 5 filmova.

Leonardo Dikaprio i Martin Skorseze na snimanju filma "Gangs of New York" iz 2002. godine

Leonardo Dikaprio i Martin Skorseze na snimanju filma “Gangs of New York” iz 2002. godine

Najprofitabilniji film
wolfU pola vijeka dugoj Skorsezeovoj karijeri, film sa najvećom zaradom (oko 390 miliona dolara) mu je “The Wolf of the Wall Street (Vuk sa Vol Strita)” iz 2013 sa Leonardom Dikaprijom u glavnoj ulozi.

Bilo da pravi filmove o mafiji, istorijske, biografske ili trilere, Skorseze uglavnom potura svojim gledaocima motive nasilja, griže savjesti, moralne dileme, dok su njegovi likovi vrlo često usamljeni vukovi koji pokušavaju da se snađu u haotičnoj paukovoj mreži svijeta koji ih okružuje. Njegovi filmovi često počinju kadrovima koji bi hronološki trebalo da se nađu na sredini ili na kraju filma, a završavaju se gotovo uvijek dvosmisleno i sa dozom ironije. Inspirisali su ga režiseri kao što su Federiko Felini, Hauard Hoks i Elia Kazan, a omiljeni filmovi su mu “Citizen Kane”, “The Red Shoes” i “The Leopard”…

S obzirom na to da je Skorseze potpuni zaljubljenik u kinematografiju i da na njegov rad utiču “filmski pokreti” iz svih vremenskih perioda i djelova svijeta, ne čudi činjenica da u njegovim filmovima možemo pronaći, na primjer, vrlo interesantno miješanje Cinéma vérité stila sa avangardnim nalik-snovima scenama inspirisanim francuskim “Novim talasom” ili ekspresionističkim uglovima snimanja i “noir” osvjetljavanjem scenografije zarad prikaza scena što neizvjesnijim i što više “na ivici”. Prateći Skorsezeov tehnički rad, proći ćete kroz sve istorijske faze kinematografije…

Da se odmorite od ovoliko informacija, pogledajte savršeno ukomponovanu (skoro kao Skorseze i De Niro) kombinaciju kadrova iz filmova koje je napravio Martin Skorseze:

Skorsezeov nasljednik

NEW YORK, NY - FEBRUARY 26: Director Wes Anderson attends "The Grand Budapest Hotel" premiere at Alice Tully Hall on February 26, 2014 in New York City. (Photo by Mike Pont/FilmMagic)

Kad su Skorsezea pitali za koga smatra da je njegov pravi nasljednik, odgovorio je da je to Ves Anderson.

Doprinos Martina Skorsezea modernoj kinematografiji je nemjerljiv. On se ne ogleda samo u tome što je napravio toliko filmskih klasika, već i u, recimo, činjenici da je ovaj 74-godišnjak jedan od glavnih zagovornika očuvanja i promovisanja starih filmova, i da je napravio nekoliko sjajnih dokumentaraca o američkoj i italijanskoj kinematografiji. Najbolji dokaz toga koliko ovaj čovjek voli i živi za ekran i platno je njegov film “Hugo” iz 2011. godine, koji je napravljen (iako ne očigledno) u slavu starog filma i kinematografije. “Hugo” je zaista prelijep film, pogledajte ga! 🙂

Kristofer Li i Martin Skorseze na snimanju filma "Hugo" iz 2011. godine

Kristofer Li i Martin Skorseze na snimanju filma “Hugo” iz 2011. godine

Najveći proboj i film kojim se Skorseze proslavio je upravo “Taxi Driver (Taksista)” iz 1976, takođe jedan od prvih većih filmova Roberta De Nira (2 godine posle “Kuma 2”). “Taxi Driver” je film o životu veterana Rata u Vijetnamu, Trevisa Bikla, koji se zbog konstantne nesanice zapošljava kao taksista u čuvenom njujorškom “Yellow Cabu”. On neprestano vozi, danju i noću prolazi kroz najgore krajeve Njujorka i posmatra, kako on kaže, najveći šljam tog grada i tako postaje još više usamljen, razočaran i otuđen od realnog života. Kako sam čuveni Trevis Bikl u filmu kaže: “Jednog dana će pasti prava kiša i obrisaće sav šljam sa ulica Njujorka…”

Koliko se Robert De Niro ozbiljno pripremao za ulogu u “Taksisti” govori i činjenica da je punih 30 dana prije početka snimanja filma radio kao pravi taksista u Njujorku, i vozio je i danju i noću. On je, takođe, u slobodno vrijeme proučavao mentalne bolesti kako bi bolje shvatio lika kojeg igra…

De Nirova prava taksi licenca iz vremena dok se sremao za ulogu radeći u "Yellow Cabu"

De Nirova prava taksi licenca iz vremena dok se spremao za ulogu radeći u “Yellow Cabu”

Interesantna je, na primjer, i činjenica da je čuvena scena (po kojoj je film i najprepoznatljiviji) u kojoj Robert de Niro priča sa sobom u ogledalu “Are you talking to me?” i vitla pištoljem, u stvari, u potpunosti improvizovana od strane glumca. U scenariju je kao opis stojalo samo: “Travis looks in the mirror.”

Dobitnik je samo jednog Oskara
oskarOskara za najboljeg režisera dobio je 2007. godine za film “The Departed”, a nominovan je još 11 puta. Jednom prilikom je izjavio kako mu je drago što je Oskara dobio tako kasno, jer ne zna kako bi dobijanje najvećeg filmskog priznanja uticalo na dalji razvoj njegove karijere.

Osim “Taksiste”, u čuvenoj listi “1.001 film koji morate vidjeti prije nego što umrete” nalazi se još čak 5 filmova Martina Skorsezea. Tu su “Goodfellas” (po mišljenju mnogih kritičara, najbolji film 90-ih godina), film o njujorškoj mafiji, “Gangs of New York” (glumačko remek-djelo Danijel Dej-Luisa i Leonarda Dikaprija), film o njujorškim bandama iz 19. vijeka, “Mean Streets” (prvi Skorsezeov veći film), film o životu i usponu sitnog kriminalaca u komplikovanom mafijaškom “lancu ishrane”, “Raging Bull” (jedan od 2 Oskara Robert De Nira), film o razlikama u životu boksera Džejka Lamote unutar i izvan ringa, kao i “The King of Comedy” (Skorseze tvrdi da je ovo najbolja uloga Roberta De Nira ikad), film o podcijenjenom komičaru koji juri za uspjehom proganjajući Džerija Luisa, jednu od najvećih zvijezda šou-biznisa druge polovine 20-og vijeka.

Osim nabrojanih, njegovim najpopularnijim filmovima se smatraju i “”The Departed”, “Wolf of the Wall Street”, “Casino”, “Shutter Island”, “The Color of Money” i drugi…

Martin Skorseze je režiser koji, u neku ruku, pravi komercijalne, prijemčive filmove koji, međutim, uvijek izgledaju kao da su nastali baš u njegovoj glavi, a ne u sektoru za istraživanje tržišta neke velike produkcijske kuće. Njegovi filmovi su uznemirujući, šalju jake poruke, nikad nemate osjećaj da su glupi i nerealni, a kada pogledate bilo koji od njih – znaćete da ih je napravio neko ko odlično zna da radi svoj posao. Kad bi danas postojalo 10 režisera kao što je Martin Skorseze, živjeli bismo u zlatnom filmskom dobu, ali ne živimo… Skorseze je jedan. 🙂

Skorsezeov film “Taxi Driver (Taksista)” iz 1976. godine imaćemo prilike da gledamo u sklopu Džada Film Festa 3. juna u 21h na Zabjelu, u ulici Kralja Nikole.

"Taxi Driver" iz 1976. godine

“Taxi Driver (Taksista)” sa Robertom De Nirom iz 1976. godine

Izvori informacija: Knjiga “Conversations with Martin Scorcese” (Richard Shickel), Lebeauleblog.com, Blog.cinemaautopsy.com

About The Author

Osim (očigledno) filmova i serija, jako volim i pratim sve vezano za marketing (pogotovo digitalni, kojim se i bavim), globalne političke trendove i fudbal (pogotovo Juventus). Osim na Kokice.me, moje "umotvorine" na razne teme možete pronaći i na Digitalizuj.me. :)

Leave a reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *