Select Page

Najbolja filmska muzika nakon 2000. godine

Najbolja filmska muzika nakon 2000. godine

Kao neko ko jednako voli i uživa u muzici i filmu, nebrojeno puta sam imao priliku da me ono što čujem i/ili ono što vidim ostavi nijemim i uzbuđenim, a svi pravi ljubitelji istih znaju koliko je to dobar osjećaj. I muzika i film imaju tu karakteristiku da nas vode u svjetove koji nam inače ne bi bili dostupni drugačije, da otključaju sve vrste emocija do kojih nam je nekad teško da dosegnemo i da nam daruju iskustva koja drugačije ne bismo doživjeli.

Film ima za cilj da nas zabavi, nauči nečemu, zamisli, učini da osjećamo (dobre ili loše emocije), da zastraši, a muzika u filmu potpomaže taj cilj. Ona doprinosi atmosferi, daje jedinstven pečat filmu i održava gledaoca u žanrovskoj grupi osjećanja (horor – tenzija, strah; akcija – uzbuđenje, isčekivanje; drama – tuga, radost, itd).

Jedan od najboljoh primjera za to kako muzika doprinosi doživljaju filma su sva djela legendarnog Johna Carpentera (samo poslušajte, npr, muziku iz njegovog horora "Halloween (1978)")

Jedan od najboljih primjera za to kako muzika doprinosi doživljaju filma su sva djela legendarnog Johna Carpentera (samo poslušajte, npr, muziku iz njegovog horora “Halloween (1978)“)

Filmska muzika je komplementarna filmu, zato ćete samo u nekim eksperimentalnim filmovima naći odstupanja muzike od žanra. U hororima, muzika je obično mračna, tiha, izaziva anksioznost, dok je u romantičnim filmovima lagana, vesela, nježna. Ovo svakako za vas koji čitate ovaj tekst nije novina, ali koliko stvarno obraćate pažnju na to kako muzika utiče na film (i na vas) dok ga gledate? Najveći broj nas se udubi u film, prati priču, likove, dijalog i to je naš glavni fokus dok gledamo, a šta je onda sa muzikom? Sreća je (i to je njena čar) što muzika ne mora da bude u prvom planu i što ne moramo da se fokusiramo na nju da bi nas dotakla.

Vjerujem da kad vas neko pita po odgledanom filmu, kako ste se osjećali dok ste gledali određenu scenu, možete u najvećem broju slučajeva odmah da odgovorite – “tužno, grozno, bilo je presmiješno”, ali da je pitanje kakva je/koja je muzika bila u pozadini u toku scene, e to je već malo komplikovanije za odgovoriti.

Jedan od najboljih primjera za to kako se muzikom podiže tenzija i atmosfera u filmu je Vangelis - više o njegovoj genijalnoj muzici pročitajte u blog postu Dude Vukčevića. :)

Jedan od najboljih primjera za to kako se muzikom podiže tenzija i atmosfera u filmu je Vangelis – više o njegovoj genijalnoj muzici pročitajte u blog postu Dude Vukčevića. 🙂

To je, naravno u redu, i svakako je nemoguće obratiti pažnju na svaku muzičku dionicu/numeru u filmu, ali nikako ne treba zanemariti značaj muzike za jedan film. “Titanic” ne bi bio gigant koji jeste da u pozadini scena koje su sad već klasika ne idu tonovi numera “My Heart Will Go On” ili “Rose”. Isto se može reći i za filmove kao što su: “Braveheart”, “Chariots of Fire”, “The Last of the Mohicans”, “Star Wars”, “2001: A Space Odyssey” i desetine drugih koji dio svoje slave duguju izvanrednoj muzici u filmu.

U nastavku su primjeri modernijih filmova (snimljenih nakon 2000. godine), koji ne bi bili ono što jesu da nije fantastične muzike koja ih prati. Ovo su takođe i tople preporuke ukoliko niste upoznati sa nekim od ovih filmova (iako sumnjam s obzirom na njihovu popularnost proteklih godina):

“Čudesna sudbina Amelije Pulen (Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain/Amélie, 2001)”

amelie164

Možda je interesantna činjenica da ćete danas ovaj film naći na skoro svim filmskim top listama iako je u godini kada je bio nominovan za Oskara (2002) izgubio u svih 5 kategorija u kojima je bio nominovan. Takođe, vjerovatno je interesantno i da je u svakoj kategoriji u kojoj je bio nominovan izgubio od drugog filma: “Mulen Ruž“ (scenografija), “Gospodar prstenova: Družina prstena“ (kamera), “Gosfordski park“ (originalni scenario), “Pad crnog jastreba“ (zvuk) i možda najbitnije – “Ničija Zemlja“(najbolji strani film).

Ovo su sve kvalitetni filmovi i teško je reći da nisu zasluženo osvojene nagrade. Šteta je, naravno, što jedan ovakav film nije nagrađen nijednom zlatnom statuom, ali najveći kiks Akademije te godine je bio to što “Amélie” uopšte nije bila nominovana za najbolju muziku (“kiks” je preblaga riječ za to). Jedino opravdanje (i utjeha) je što je iste godine za najbolju muziku bio nominovan i “Gospodar prstenova: Družina prstena” koji je i osvojio tu nagradu.

Nego, Jean-Pierre Jeunet (režiser) je nakon “Amélie“ snimio još nekoliko filmova u istom stilu, pokušavajući da ponovo stvori magiju koju je uspio sa ovim filmom, ali nažalost bezuspješno ili makar ne u jednakoj mjeri (film “Mic Macs à Tire-Larigot” je najbliži tome). Siguran sam da je i jedan od razloga, to što muzika iz filmova koji su slijedili ne može da se poredi sa remek-djelom koji je komponovao Yann Tiersen za “Amélie”. Dok kamera i boje čudnovato oslikavaju Amelijinu realnost, a Audrey Tautou (glavna glumica) očaravajućom glumom čini da se zaljubite u Ameliju, muzika je ta koja kontroliše sva vaša osjećanja. Šta god ja napisao ovdje, to ne može opisati savršenstvo svake numere iz filma. “Comptine d'Un Autre Été” je najprepoznatljivija, ali čitav album je nešto što neko ko i malo cijeni umjetnost ne smije da propusti. Za dane kada su vam potrebna čuda u životu, imajte disk ili sad već digitalnu kopiju ove muzike kraj sebe.

“Pritajeni tigar, skriveni zmaj (Crouching Tiger, Hidden Dragon, 2000)”

Godina u kojoj je Ang Lee (režiser) napravio ovaj klasik je i godina filmova kao što su: “Erin Brokovich”, “Čokolada” i “Gladijator”. U duhu naslova filma, pojavio se neočekivano i zapalio sve pred sobom. Film je snimljen u američko-kineskoj saradnji, a muziku za film je komponovao Tan Dun. Kao i “Amélie”, i ovaj film govori o ljubavi (mada na potpuno drugačiji način), i porijeklo muzike nalazi u mjestu u kojem je radnja smještena. Kao što je muzika za “Amélie” inspirisana francuskom tradicijom i duhom, tako je i muzika za film “Pritajeni tigar, skriveni zmaj” inspirisana duhom Tajvana.

crouching-tiger-hidden-dragon1

O kvalitetu muzike govori i činjenica da je 2001. godine film osvojio Oskara za najbolju muziku u kategoriji pored “Gladijatora”, a znamo da je “Now We Are Free” iz “Gladijatora” numera koja je uzrok mnogih prolivenih suza širom svijeta. Iako ne toliko popularna, ništa manje srceparajuća je numera “Farewell” iz “Pritajenog tigra” (kao i scena u filmu koja je uparena sa ovom numerom).

Interesantno, i ono što je apsolutno fascinantno, je da je čitava produkcija muzike za ovaj film trajala samo dvije nedelje. I kako onda ne vjerovati da se za kratko vrijeme može stvoriti čudo?

Na linku ispod je engleska verzija pjesme “A Love Before Time”, ali bih svakako preporučio da se posluša originalna verzija na mandarinskom mada, naravno, i čitav album koji uključuje temu “Farewell”.

“Gospodar Prstenova – trilogija (The Lord of the Rings, 2001, 2002, 2003)”

U žanru fantazije, za mene lično ne postoji film koji može da parira “Gospodaru Prstenova” (u stvari, teško može u bilo kojem žanru, ali da se suzdržim ovdje 🙂 ). Isto tako, ne znam šta može da se uporedi sa muzikom iz ove trilogije! Danas, kada gledam ove filmove, svaki put kad započnu prvi tonovi neke numere i prvi momenti nove scene, bez izuzetka se naježim. To ide do te mjere da i toliko naizgled jednostavni momenti u filmu izazivaju osjećaj grandioznog. Na primjer, svaki put kad Jovajna istrči iz zamka u Edorasu i krene da gleda u daljinu, očekujem da će cijepanje zastave i muzika koja to prati da izazove cijepanje u srcu i osjećaj beznađa. Isto tako sa prvim taktovima numere “Concerning Hobbits” koja nas uvodi u život hobita, znam da ću da gledam u parče raja, i da ću na momenat osjetiti mir kao da sam i sam stanovnik Okruga. Ovakve doživljaje imam na svakih par minuta u ovom filmu i uvijek sam žalio za onima koji ne razumiju šta je to posebno u njemu samo zato što je “fantazija”, jer mislim da su na debelom gubitku.

Što se tiče muzike, osjećaj je takav da izgleda kao da je Howard Shore koji je komponovao muziku za ovu trilogiju živio u tom svijetu i jednostavno je samo prenio iz Srednje Zemlje nama običnim smrtnicima na uživanje. Ovo u jednu ruku i nije daleko od istine, s obzirom da je najveći dio tekstova u pjesmama ispjevan na jezicima naroda Srednje Zemlje, a da se sva muzika radila u duhu tradicije njenih naroda sa kojom je Shore morao dobro da se upozna.

Ovaj film je sjajan primjer gdje je muzika sastavni dio priče i bez pogovora ne bi bio kompletan da muzika nije takva kakva jeste. Određene numere su komponovane s namjerom da ih likovi u filmu pjevaju kao dio svoje priče, a produžena verzija filma sadrži sjajne Aragornove i Jovajnine pjesme između ostalih.

lord-of-the-rings-fellowship-of-the-ring-the-silhouettes

Kao što sam naveo ranije, ne zamjeram što 2002. “Amélie” nije bila nominovana u kategoriji za najbolju muziku jer bi mi onda bilo žao ko god da izgubi. Iz istog razloga ne zamjeram što “Gospodar” nije bio nominovan u toj kategoriji 2003, jer je tada Oskara pokupila sjajna muzika za film “Frida” (čitaj dalje u tekstu), dok je 2004. godine sve to nadomješteno kada je treći dio ove sage bukvalno obrisao pod svakim konkurentom i postao film sa najviše osvojenih Oskara u istoriji kinematografije.

Još jednom, ko ne shvata veličinu ovog filma i njegove muzike, žao mi je jer propušta nešto posebno; ko shvata – razumijemo se. 🙂

“Frida (Frida, 2002)”

Kao što sam već pomenuo, “Frida” je još jedan od filmova koji je odnio zlatnu Oskar statuu za najbolju muziku iz filma. Ovog puta inspiracija za muziku je crpljena iz latino kulture i života poznate meksikanske slikarke Fride Kalo, a numere su u izvedbi lokalnih umjetnika i saradnika na filmu. Jedan od bitnih razloga zbog kojeg je ova muzika ostavila utisak na mene je što me je uvukla u svijet i kulturu koja mi nije bliska i o kojoj generalno ne znam mnogo.

frida

Ovo je takođe primjer filma za koji da me neko pita: “Čega se sjećaš iz filma?”, odmah bih prvo odgovorio: “Muzike”. Čak su i najupečatljivije scene koje su mi ostale u glavi one koje su praćene muzikom: Fridin krevet koji gori, autobuska nesreća, scena tango plesa, Salma Hayek koja pjeva “La Bruja”, a to je onda i uspjeh – kada jedan element u filmu asocira i uvezuje se sa drugim.

I nakon više od 10 godina, muzika iz ovog filma nije izgubila svoju draž. Jedinu zamjerku koju imam je što su numere kratke, obično dužine do 2 minuta. Mada s druge strane, to je i pokazatelj da je muzika toliko dobra da želim da čujem više.

U klipu ispod muzika počinje nakon 2. minuta, ali svakako budite strpljivi pa pogledajte sve od početka. 🙂

“Milioner iz blata (Slumdog Millionare, 2008)”

Ne znam tačno koliki je broj ljudi plakalo uz ovaj film i plesalo uz glavnu pjesmu “Jai Ho”, ali sam siguran da se radi o milionima. Pjesma “Jai Ho” je postala toliko popularna da je potpuno komercijalizovana, pa je vjerovatno mnogima u međuvremenu i dosadila. Ogromna je šteta što su zbog te jedne pjesme, ostale pjesme sa ovog albuma ostale u zaleđini, jer svaka numera iz jednog ili drugog razloga zavređuje pažnju koju je “Jai Ho” zadobila od širokih masa.

slum dance

Čitav album je spoj tradicionalnog i modernog zvuka, gdje je indijski melos prožet modernim bitovima. Kompozitor A.R. Rahman je uspio u namjeri da spoji tradicionalno i novo, a u tome mu je pomogla i poznata britanska reperka M.I.A. Album je pored Oskara dobio i Grammy za najbolji album i pjesmu, što dodatno govori o njegovom kvalitetu. Međutim, ono zbog čega ja smatram da je ovaj album značajan u filmskom svijetu, je što je jedan od rijetkih energičnih i brzih albuma namijenjen za film koji se bavi izuzetno emotivnim temama i motivima. Interesantna je odluka Danny Boyla (režisera) da muzika nema standardnu žalosno-emotivnu notu koju ovakvi filmovi obično imaju. Valjda je zbog toga i sam film poseban.

Na linku ispod je čitavi album, počevši od prve pjesme ‘O… Saya’, poslušajte i “Mausum & Escape”, “Paper Planes”, “Liquid Dance”, “Millionaire”, “Gangsta Blues”, ma sve… ne bih ja tu ništa izdvajao. 🙂

Možda se pitate zašto u ovih pet navedenih primjera nema i muzike iz nekog od Tarantinovih filmova, jer ipak – Kventin Tarantino je majstor kombinovanja zvuka, muzike i kadrova. Jednostavno objašnjenje je, kod Tarantina nema šta da se izdvaja, jer njegovi filmovi su izgrađeni na muzici od prvog pa do njegovog najnovijeg filma “Hateful 8” za koji je muziku komponovao legendarni Ennio Morricone i, naravno, dobio Oskara. I pored njih bi naravno trebao da se uvrsti i opus Hansa Zimmera, a lista i tekst koji su ionako već predugi bi onda išli u nedogled.

Kakva ekipa.

Kakva ekipa.

Eto, vjerovatno možete da zaključite iz ovog teksta da najveći broj sad već klasičnih filmskih ostvarenja ima i sjajnu muziku, što je još jedan pokazatelj koliko je muzika bitna za jedan film. Zato, ukoliko to inače ne radite, kada budete gledali sledeći film, trunku fokusa usmjerite i na muziku, čisto toliko da pojačate iskustvo gledanja. 🙂

Sada kad sam završio ovaj tekst, mislim da znam koje filmove želim ponovo da pogledam. E to je snaga filmske muzike!

(Ukoliko imate svoje predloge što se tiče muzike iz filmova u proteklih petnaestak godina, slobodno pišite u komentarima!)

About The Author

Master filolog za engleski jezik i književnost. Predaje, bavi se prevođenjem i digitalnim marketingom. Izdao je akademsku kritiku na engleskom - "Narrative Elements in The Lord of the Rings: the Novel and the Movie".

Leave a reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *