Select Page

Serija “Okkupert” ili – Kako Norvežani zamišljaju rusku invaziju

Serija “Okkupert” ili – Kako Norvežani zamišljaju rusku invaziju

U Norveškoj nemiri, zdravo!

Početkom ratnih devedesetih godina, sarajevska avangardna grupa Nadrealisti oglašavala je kratku vijest iz sjeverne hemisfere: “Nemiri u Švedskoj, zdravo!” Pomisao da se u skandinavskim zemljama mogu desiti nemiri dosezala je do trenutka nadrealno-ironičnog iskaza. Danas gledaočevoj mašti takav scenario, naravno, na fiktivnom planu, omogućava norveška TV serija Okkupert (Occupied) čija je 1. sezona prikazana tokom prošle godine. Serija je koncipirana po scenariju norveškog pisca krimi fikcije Joa Nesbøa (Headhunters) u produkciji TV2 i Yellow bird (Headhunters, The Girl with the Dragon Tatoo).

Skandinavska kinematografija donosi serije (i filmove) visoke produkcije, posljednjih godina pretežno onih koje bi se žanrovski mogle odrediti kao krimi i psiho fikcija. Kriminalni i policijski zapleti (korupcija, pljačka, droga, ubistva) u ambijentu psihodelične nordijske klime koju kritika povezuje sa atmosferom serije Fargo pružaju jedinstven doživljaj u kontekstu evropskog diskursa. No, evropska TV i filmska produkcija ne trpi jasnu žanrovsku klasifikaciju koju diktiraju serije i filmovi američke produkcije.

Serija Okkupert (geo)politički je triler u kojem Rusija i EU vrše invaziju na Norvešku s ciljem preuzimanja njenih nacionalnih naftnih resursa. Okkupert je najskuplji je TV šou u istoriji norveške produkcije koji se dešava na polju političke tematike poput The Man in the High Castle ili House of Cards, ali za razliku od House of cards, ova serija ne predstavlja iskvarene odnose državnih institucija i korumpiranih pojedinaca, niti je, za razliku od The Man in the High Castle, ona istorijska (futuristička) fikcija, već se radnja događa u realistično bliskoj budućnosti. Kao istorijska premisa ovoj priči (iako se u seriji ne pominje) može poslužiti događaj iz II svjetskog rata kada je norveški političar Vidkun Kvisling uspostavio saradnju sa nacistima, a Norvešku učinio marionetskom državom nacističkog režima. Kvisling tada postaje sinonim za izdajnika i saradnika stranih okupatora.

naslovna

Radnja Okkuperta fokusirana je na ljudsku dramu koja proizilazi iz političke (ekonomske) nestabilnosti izazvane ruskom i EU invazijom i prati tranziciju društva na više nivoa kroz likove premijera, tjelohranitelja-obavještajca i istraživačkog novinara. Kako bi umanjio klimatske promjene i globalno zagrijavanje kao posljedicu proizvodnje gasa i goriva, Jasper Berg (Henrik Mestad), norveški premijer iz redova zelenih obznanjuje revolucionarnu novu formu nuklearne energije iz hemijskog elementa thorium (po nordijskom bogu Thoru!). Takva odluka izaziva nelagodu EU koja dozvoljava rusku invaziju na Norvešku da bi se pod njihovom kontrolom proizvodnja fosilnih goriva ponovo pokrenula. Premijer je u seriji predstavljen kao racionalan, umjeren, pomalo zbunjen lik, koji se trudi da ublaži tenzije u društvu i koji po cijenu neprolivene građanske krvi dopušta rusku invaziju odozgo.

Kako je serija ocijenjena
imdb Na filmskog portalu IMDB, norveška serija Okkupert je od strane publike ocijenjena sa 7,6.

Ono što odlikuje skandinavsku kinematografiju (možda evropsku, uopšte, u odnosu prema američkoj) jesu realistično izgrađeni karakteri likova koji žive živote običnih građana i nose se s problemima savremenog društva. Premijerov tjelohranitelj-obavještajac i povjerenik ruske ambasade Hans Martin Djupvik (Eldar Skar) glavni je pokretač radnje u seriji. On je, takođe, suprug i otac koji po izlasku iz stana odlaže smeće i reciklira iskorišćenu ambalažu. Novinar istraživač Thomas Eriksen (Vegar Hoel) svjedok je svih prelomnih trenutaka okupacije o kojima izvještava norvešku javnost, ali i suprug zanosne vlasnice lokalnog restorana koji postaje stjecište i omiljeno mjesto okupljanja ruske diplomatije.

bodyguard

S političkog plana kolektiviteta radnja se katkad spušta na nivo stvarnog, svakodnevnog života koji se tiče pojedinca, a da bi doživljaj bio bliži ovdašnjem gledaocu, šefica policijske obavještajne službe Wenche Arnesen (Ragnhild Gudbrandsen) boluje od moždanog tumora. Njen lik posebno je psihološki profilisan u scenama koje prikazuju njeno suočavanje sa tim saznanjem.

U seriji Okkupert određene se nacije pominju kao agresori i okupatori. Naše gledalačko iskustvo naviknuto je na uobičajeno neprijateljsko predstavljanje nacija kao što su Rusi, Njemci, Japanci, Arapi, Iranci, Vijetnamci, Sjevernokorejci… Međutim, pored Rusa, ovđe se zvaničnik EU javlja kao neko ko “zateže” situaciju i vrši politički pritisak. Ako se ima u vidu da Norveška nije članica EU, onda je ovaj scenario moguće i aktuelizovati. Ipak, Rusi su opet označeni kao izvršna okupatorska sila koja nosi svu težinu agresora. Doduše, oni u seriji nisu naglašeno temperamentni, nisu istetovirani i glasni niti previše piju kao što se to obično naglašava. Naprotiv, ruska ambasadorka je prefinjeno autoritativna i odvažna, dok ruski agenti nose evropska odijela i koriste sofisticirane obavještajne metode (dronovi i slično). Rusi su prisutni sve vrijeme, ali mimo ambasadorke i njenih službenika, drugih zvaničnika gotovo da nema. Zvaničnici EU pojavljuju se samo kao statisti u sjenci i nije sasvim jasno koja je njihova konkretna uloga.

ruska

Na početku Rusi ne vrše invaziju vojnim upadom koliko stamenim prisustvom njihovih državljana. U lokalnom restoranu čija je vlasnica supruga novinara istraživača oni rezervišu pet stolova sa sve ruskim zastavicama. Kao u filmu Ko to tamo peva kada Čiča, isprovociran da nema banke, uzima za sebe, ne jednu, već pet karata: “Pet ili ništa!”.

Radnja je postavljena na svega nekoliko lokacija. Nema TV letova iz Osla u Moskvu ili Brisel. Kvalitetno smišljenoj priči potrebna je samo prava ekipa i bez visokobudžetnih produkcijskih izleta. Dinamičan tok radnje odvija se uzlaznom putanjom od prve do posljednje sezone u kojoj situacija kulminira do moguće eskalacije sukoba u narednoj sezoni.

Okkupert donosi i predah od TV islamskog fundamentalizma terorističkih pretenzija. Osim epizoda u kojima se pominju Čečeni, ali u kontekstu ruskih unutrašnjih nemira. Maskirani i naoružani otmičari javljaju se u okviru paravojnog terorističkog pokreta ne tako kreativnog naziva Free Norway, koji nastaje kao reakcija jednog dijela građana na rusku invaziju i koji prijeti urušavanju mirnodopskih odnosa.

free-norway

Balkanski gledalac odmah će prepoznati melodiju balkanskog valcera alla Goran Bregović tokom jedne ruske zabave. Standardni zvučni efekti doprinose dramatizaciji određenih prekretnih scena. Radnja se odvija brzo, pa nema dužih kadrova koje bi pratio neki originalni soundtrack. Muziku za uvodnu špicu potpisuje Sivert Hoyem (Black & Gold).

Dok ovaj serijski scenario izaziva stvarne rekacije ruske ambasade u Oslu, ljubiteljima političkih trilera Okkupert pruža nove geopolitičke kombinacije i prateći fiktivni užitak. Dokle seže mašta kreatora Okkuperta ostaje da se vidi u najavljenoj drugoj sezoni. Zdravo! 🙂

About The Author

Jedan od osnivača Scripta, časopisa za književnost i kulturu.

Leave a reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *