Select Page

Što tačno znače Oskar kategorije?

Što tačno znače Oskar kategorije?

Kad ljudi pričaju o dodjeli Oskara, najčešće postavljana pitanja su obično “hoće li Leonardo DiCaprio ove godine konačno dobiti Oskara?”, ili “je li moguće da Tarantino nije nominovan za najbolji scenario za The Hateful 8?” Sve je to potpuno logično i očekivano, ali je dodjela godišnjih nagrada Akademije filmskih umjetnosti i nauka mnogo više od Oskara za najboljeg glumca, glumicu, režisera i film.

Iako su nabrojane kategorije najpopularnije, ni ostale nisu za film ništa manje bitne od njih. Ukupno ih je 24, a vjerujući da svi napamet znamo za kakve se zasluge dodjeluju Oskari za Best Picture (Najbolji film), Actor in a Leading Role (Najbolja muška glavna uloga), Actor in a Supporting Role (Najbolja muška sporedna uloga), Actress in a Leading Role (Najbolja ženska glavna uloga), Actress in a Supporting Role (Najbolja ženska sporedna uloga), i Directing (Najbolji režiser), odmah prelazimo na druge, manje popularne Oskar kategorije:

CINEMATOGRAPHY (NAJBOLJA FOTOGRAFIJA):

Oskar za najbolju fotografiju se dodjeljuje direktoru fotografije koji je, u suštini, zadužen za vizuelni identitet filma. Perfomanse koje se “mjere” pri dodjeli ove kategorije Oskara su otprilike sve što ima veze sa kamerom – od kretanja kamere, preko svjetla do izgleda pojedinačnih kadrova.

life of pi cinematography

Scena iz filma Life of Pi koji je 2013. godine dobio Oskara za najbolju fotografiju

Oskar za najbolju fotografiju se dodjeljuje od 1928. godine.

WRITING – ORIGINAL SCREENPLAY (ORIGINALNI SCENARIO)

Oskar za najbolji originalni scenario dodjeljuje se, logično, scenaristi/piscu koji je scenario napisao originalno i isključivo za određeni film. Čak i ako se radi o istinitoj priči koja je već ispričana, ukoliko scenarista napravi novi materijal – on biva nominovan za kategoriju Originalni scenario.

pupl fiction

Film Quentina Tarantina, Pulp Fiction, 1995. godine je dobio Oskara za najbolji originalni scenario

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1940. godine.

WRITING – ADAPTED SCREENPLAY (PRILAGOĐENI SCENARIO)

Oskara za najbolji prilagođeni scenario dobija, kao što se može očekivati, scenarista koji prilagodi neki već postojeći sadržaj (knjiga, priča, serija, drugi film i slično), ali ipak i scenarista koji napiše potpuno novi scenario, ali koji se broji kao nastavak (drugi dio) nekog filma. Tako su, naprimjer, scenariji za filmove Before Sunset i Before Midnight, iako su bili napisani “od nule”, bili nominovani za Oskara za prilagođeni, a ne originalni scenario zbog toga što se računaju kao nastavci filma Before Sunrise.

Scena iz filma Before Sunset koji je 2005. godine bio nominovan za Oskara za najbolji adaptirani scenario

Scena iz filma Before Sunset koji je 2005. godine bio nominovan za Oskara za najbolji prilagođeni scenario

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1928. godine.

FILM EDITING (NAJBOLJA MONTAŽA)

Oskara za najbolju montažu dobijaju film editori, koji su u post-produkciji zaduženi za slaganje svih snimaka koje je kamerman napravio u jednu zaokruženu cjelinu. Film editori odlučuju o tome koji snimci će dospjeti na film, a koji neće. Oni su, takođe, zaduženi za odabir kadrova, ugla kamere, vremena trajanja scena i slično.

Oskara za Najbolju montazu 1994. godine dobio je film The Schindler's List

Oskara za najbolju montažu 1994. godine dobio je film Schindler's List

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1934. godine.

VISUAL EFFECTS (NAJBOLJI VIZUELNI EFEKTI)

Oskar za najbolje vizuelne efekte dodjeljuje se za filmove u kojima majstori za vizuelne efekte naprave nešto potpuno novo i izvanredno. Nekoliko puta u istoriji dešavalo da je jedan film direktno (prije dodjele) dobijao Oskara za najbolje vizuelne efekte prosto zbog toga što nijedan drugi film nije zasluživao da bude nominovan.

Primjer iz filma Interstellar koji je 2014. godine dobio Oskara za najbolje vizuelne efekte

Scena iz filma Interstellar koji je 2014. godine dobio Oskara za najbolje vizuelne efekte

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1939. godine.

PRODUCTION DESIGN (NAJBOLJA SCENOGRAFIJA)

Oskar za najbolju scenografiju, u suštini, dobijaju “arhitekte filma”, to jest, osobe koje kreiraju (dizajniraju) set za snimanje filma. Njihova glavna zaduženja su odabir lokacije za snimanje, dizajn enterijera, odabir boja i slično.

Oskara za najbolju scenografiju 1998. godine dobio je Titanic

Oskara za najbolju scenografiju 1998. godine dobio je Titanic

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1928. godine.

COSTUME DESIGN (NAJBOLJA KOSTIMOGRAFIJA)

Oskar za najbolju kostimografiju dodjelje se, logično, dizajnerima koji uspiju da kreiraju najljepše/najprikladnije kostime za određeni film. Ova nagrada je bila podjijeljena na dvije (Najbolja kostimografija u crno-bijelim filmovima i Najbolja kostimografija u filmovima u boji) sve do mnogo češćeg pojavljivanja filmova u boji i spajanja ove dvije kategorije 1967. godine.

Scena iz filma Marie Antoinette koji je 2007. godine dobio Oskara za najbolju kostimografiju

Scena iz filma Marie Antoinette koji je 2007. godine dobio Oskara za najbolju kostimografiju

Nagrade iz kategorije Najbolja kostimografija se dodjeljuju od 1948. godine.

MAKEUP AND HAIRSTYLING (NAJBOLJA ŠMINKA)

Odluka da Oskar za najbolju šminku (i frizuru) uopšte počne da se dodjeljuje, donešena je 1981. godine, kada je Akademija primila mnoštvo kritika zbog toga što film The Elephant Man neće biti nagrađen za u to vrijeme zaista nevjerovatna dostignuća u ovoj kategoriji. Ovaj se Oskar, naravno, dodjeljuje za najbolja dostignuća u oblasti šminke i “stilizovanja kose”.

Glumac John Hurt u ulozi "The Elephant Mana" 1981. godine

Glumac John Hurt u ulozi “The Elephant Mana” 1981. godine, u filmu koji je rađen po istinitom događaju

MUSIC – ORIGINAL SCORE (NAJBOLJA ORIGINALNA MUZIKA)

Oskar za najbolju originalnu muziku je, u stvari, Oskar za najbolji filmski soundtrack, to jest, muzičku temu određenog filma. Ova se nagrada dodjeljuje kompozitorima koji su muziku komponovali posebno (direktno) za film.

Muzika iz filma Star Wars: Episode IV – A New Hope koji je 1978. godine dobio Oskara za nabolju muziku:

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1934. godine.

MUSIC – ORIGINAL SONG (NAJBOLJA ORIGINALNA PJESMA)

Oskar za najbolju originalnu pjesmu dobijaju pjesme koje su pisane posebno (direktno) za određeni film. Ukoliko pjesma postane popularna prije izlaska filma, ona ne može biti nominovana za Oskara. Takođe, nagrada se ne dodjeljuje izvođaču (bendu, pjevaču/ici), već isključivo autoru pjesme. U obzir se uzimaju muzika, tekst, aranžman i sve ostale karakteristike jedne pjesme…

Pjesma “Colors of the Wind” iz animiranog filma Pocahontas je nagrađena Oskarom za najbolju originalnu pjesmu 1996. godine.

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1934. godine.

SOUND MIXING (NAJBOLJI ZVUČNI EFEKTI)

Oskar za najbolje zvučne efekte, to jest, za miksovanje zvuka, dodjeljuje se za najbolja dostignuća u povezivanju, to jest, miksovanju muzike, dijaloga i svih ostalih elemenata zvuka u određenom filmu. Mikseri zvuka kreiraju balans između ultra tihih (šaptanje) i ultra glasnih (vrisak) zvukova u filmu i spajaju ih, zajedno sa muzikom, u jednu zaokruženu cjelinu.

Fenomenalna scena glumice Anne Hathaway koja izvodi pjesmu “I dreamed a dream” iz filma Les Misérables koji je 2012. godine dobio Oskara za najbolje zvučne efekte. Ova scena je Anne Hathaway donijela i Oskara za najbolju sporednu žensku ulogu, iako je na filmu ukupno provela samo nekoliko minuta:

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1930. godine.

SOUND EDITING (NAJBOLJI ZVUK)

Kandidati za Oskara za najbolji zvuk često se poklapaju sa kandidatima za Oskara za najbolje zvučne efekte. Nagrade za najbolji zvuk u obzir uzimaju sve navedene karakteristike potrebne za dobijanje Oskara za najbolje zvučne efekte, ali se ipak više baziraju na digitalnom kreiranju zvuka u post-produkciji filma i samom kvalitetu zvuka.

Kliknite na Play da čujete krike ogavnog vanzemaljca iz filma “Alien” koji je 1980. godine dobio Oskara za najbolji zvuk:

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1963. godine.

FOREIGN LANGUAGE FILM (NAJBOLJI STRANI FILM)

Oskar za najbolji strani film, to jest, za najbolji film na stranom jeziku, dodjeljuje se za igrane filmove koji su proizvedeni van SAD i u kojima se dijalozi (pretežno) odvijaju na nekom jeziku koji nije engleski. Tako bi, naprimjer, Velika Britanija mogla da se nominuje za Oskara za najbolji strani film samo ukoliko bi predložila film na velškom jeziku, a Kanada na francuskom jeziku.

Iako ćete, pri dodjeli Oskara za ovu kategoriju, najčešće vidjeti režisera kako prima ovu nagradu, ona se, za razliku od svih ostalih, ne dodjeljuje nijednom pojedincu, već državi u kojoj je film nastao. Što se tiče kandidata, svaka zemlja (osim SAD) može se prijaviti za Oskara za najbolji strani film, a stručni žiri će odrediti 6 filmova koji će biti nominovani, i između kojih će svi članovi Akademije glasati za Oskara.

Takođe, svi strani filmovi se mogu nominovati nezavisno za bilo koju kategoriju Oskara, ali samo pod jednim uslovom – da su se barem jednu sedmicu prikazivali u barem jednom bioskopu u Los Anđeles okrugu (Los Angeles County).

Ubjedljivo najviše Oskara za najbolji strani film do sada su dobili Italija (14) i Francuska (12).

Čuveni snimak u kome Roberto Benigni, režiser i glavni glumac filma La Vita è Bella (Life is Beautiful) prima Oskara za najbolji strani film koji je Italija za ovaj film dobila 1999. godine. Pogledajte, sigurno će vam podići raspoloženje:

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1947. godine.

ANIMATED FEATURED FILM (NAJBOLJI ANIMIRANI FILM)

Oskar za najbolji animirani film je uveden 2001. godine, i time je postao “najsvježija” kategorija koju Akademija dodjeljuje. On je namijenjen filmovima koji traju duže od 40 minuta, u kojima animacija zauzima preko 75% od ukupnog trajanja filma i u kojima je većina likova animirano.

Da bi se ova kategorija uopšte aktivirala u nekoj godini, barem 8 animiranih filmova mora biti prikazivano barem jednu sedmicu u barem jednom bioskopu u Los Anđeles okrugu.

Oskara za najbolji animirani film 2008. godine dobio je presimpatični "Ratatouille".

Oskara za najbolji animirani film 2008. godine dobio je presimpatični “Ratatouille“.

SHORT FILM – ANIMATED (NAJBOLJI KRATKI ANIMIRANI FILM)

Ova kategorija je bukvalno postala prepoznatljiva po Walt Disneyju, koji je dobio 10 od 11 prvih Oskara za najbolji kratki animirani film. Da bi se neki film kandidovao za ovu nagradu, mora trajati ne duže od 40 minuta (uključujući uvodnu i završnu špicu) i, logično, mora biti animiran.

donald duck

U jeku Drugog svjetskog rata, 1943. godine, Oskara za najbolji kratkometražni film dobio je Donald Duck: Der Fuehrer's Face (Paja Patak: Firerovo lice) čiji je autor bio čuveni Walt Disney

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1931. godine.

P.S. U kategoriji Najbolji kratki animirani film, u konkurenciji sa Diznijem, 34. po redu Oskara osvojio je Dušan Vukotić, rodom iz Bileće (BiH), animator iz Zagrebačke škole animacije i član Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, sa svojim filmom “Surogat” iz 1961. Ovaj animirani film u trajanju od 9 i po minuta možete pogledati na ovom linku.

DOCUMENTARY – FEATURE (NAJBOLJI DOKUMENTARNI FILM)

Oskar za najbolji dokumentarni film dodjeljuje se za dokumentarne filmove rađene na bilo koju temu, koji traju duže od 40 minuta. Nominovani dokumentarni filmovi moraju biti zasnovani na činjenicama i mogu u sebi sadržati prave snimke događaja o kojima pričaju, rekonstrukciju tih događaja, fotografije, animacije i slične tehnike. Ovakvi dokumentarni filmovi mogu biti nominovani i za sve ostale kategorije Oskara.

Scena iz filma Man on Wire koji je 2005. godine dobio Oskara za najbolji dokumentarni film

Scena iz filma Man on Wire koji je 2008. godine dobio Oskara za najbolji dokumentarni film

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1941. godine.

DOCUMENTARY – SHORT SUBJECT (NAJBOLJI KRATKI DOKUMENTARNI FILM)

Oskar za najbolji kratki dokumentarni film dodjeljuje se po potpuno istim pravilima kao Oskar za najbolji (dugometražni) dokumentarni film, osim što, kratki dokumentarni, da bi bili nominovani za ovu kategoriju, naravno, moraju trajati ne duže od 40 minuta, uključujući uvodnu i završnu špicu.

Oskara za najbolji kratkometražni dokumentarni film 2003. godine dobio je film o terorističkom napadu na Njujork, 9.11.2001, po imenu "Twin Towers: An American Tragedy"

Oskara za najbolji kratkometražni dokumentarni film 2003. godine dobio je film o terorističkom napadu na Njujork, 9.11.2001, po imenu “Twin Towers: An American Tragedy

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1943. godine.

SHORT FILM – LIVE ACTION (NAJBOLJI KRATKOMETRAŽNI IGRANI FILM)

Oskar za najbolji kratkometražni film dodjeljuje se za filmove koji, uključujući uvodnu i završnu špicu, ne traju duže od 40 minuta. Iako mnogi ovo “Live action film” često prevode kao “akcioni film”, taj se izraz odnosi na filmove koji su igrani (u kojima igraju pravi glumci).

Oskar za najbolji kratkometražni igrani film 2005. godine dobila je irska crna komedija Six Shooter u kojoj glumi legendarni Brendan Gleeson. Ovaj 25-minutni film možete pogledati i na YouTube:

Nagrade iz ove kategorije se dodjeljuju od 1931. godine.


Mnogo je kategorija bilo i prošlo kroz dodjelu Oskara, a ljudi su uvijek pričali da je svaka filmska tehnika pokrivena Akademijinim godišnjim filmskim nagradama. Međutim, istorija je pokazala da će se vremenom sigurno pojaviti nešto novo. Do tada nam, svakako, ostaje da uživamo u umjetnosti i znanju filmskih radnika koji iz godine u godinu bivaju sve bolji i bolji.

p.s. Bookmarkujte ovaj post i koristite ga da se “švercujete” d0k traje dodjela Oskara, biće vam od koristi. 🙂

About The Author

Osim (očigledno) filmova i serija, jako volim i pratim sve vezano za marketing (pogotovo digitalni, kojim se i bavim), globalne političke trendove i fudbal (pogotovo Juventus). Osim na Kokice.me, moje "umotvorine" na razne teme možete pronaći i na Digitalizuj.me. :)

3 Comments

  1. Luka, pozdravljam sajt.

    Zar ne bi bilo zanimljivije u ovom tekstu navesti, u kategoriji ‘kratkog animiranog filma’, da je 34tog Oskara u istoj kategoriji, i u konkurenciji sa Diznijem osvojio i Dusan Vukotic, rodom bosanac iz Bilece, animator Zagrebacke skole animacije, i clan Crnogorske akademije nauka i umjetnosti sa svojim filmom ‘Surogat’ 1961.

    https://www.youtube.com/watch?v=xhfHXLuiTd8

    Academy Award for Best Animated Short Film 1961 (34th)
    Ersatz (The Substitute) – Zagreb Film, Herts-Lion International Corp. – Dušan Vukotić
    Aquamania – Walt Disney Productions, Buena Vista Distribution – Walt Disney
    Beep Prepared – Warner Bros. – Chuck Jones
    Nelly's Folly – Warner Bros. – Chuck Jones
    The Pied Piper of Guadalupe – Warner Bros. – Friz Freleng

    Reply
    • Bi! Inače, baš sam juče gledao isječak iz filma Surogat! 🙂 Editujem odmah… hvala!

      Reply

Leave a reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *