Select Page

“The Handmaid's Tale” – ženska plodnost kao prokletstvo

“The Handmaid's Tale” – ženska plodnost kao prokletstvo

Rađena po romanu Margaret Atwood iz 1985. godine, “The Handmaid's Tale (Sluškinjina priča)” je serija koja vrlo pesimistično zamišlja budućnost ljudskog roda. Radnja ove serije je, naime, smještena u bliskoj budućnosti, u totalitarnoj državi Gilead (nekadašnje SAD), u kojoj vlada fundamentalistička, teokratska diktatura.

Usljed velike ekološke katastrofe i drastičnog pada nataliteta, na teritoriji nekadašnjih Sjedinjenih Američkih Država se mijenjaju pravila životne igre. Žene gube sva ljudska prava, i njihova jedina svrha postaje da rađaju djecu pod kontrolom mizogine, militarističke vlasti, a to sve kako bi pokušali da obnove čovječanstvo.

Sve sluškinje u seriji obučene su isto – one ni po čemu ne treba da se razlikuju jedna od druge, jer sve imaju jednu (jedinu) funkciju – rađanje.

Radnja serije (ukratko i spoiler-free)

U centru dešavanja serije “The Handmaid's Tale” je sluškinja Ofred (nekadašnje ime – Džun), koju su fundamentalisti iz vlasti oteli od muža i kćerke, i odveli je da, zajedno sa mnogim drugim Amerikankama, živi u do tada nezamislivim uslovima – kao robinja čija je jedina svrha u životu reprodukcija.

Gledaoci serije većinu zbivanja doživljavaju kroz perspektivu Ofred, koju glumi fenomenalna Elizabeth Moss, koju smo imali priliku da upoznamo kao Peggy Olson u seriji “Mad Men“.

Ocjene serije 'The Handmaid's Tale''
Serija “Sluškinjina priča” iz 2017. godine na IMDB je ocijenjena sa 8.7, dok je na Rotten Tomatoes ocijenjena sa nevjerovatnih 100%.

Ona, kao i sve ostale sluškinje, biva dodijeljena određenom domaćinstvu na čijem je čelu Komandant (u Ofredinom slučaju u pitanju je komandant Fred, po čijem je prezimenu ova sluškinja i dobila svoje “novo ime”). Svi komandanti jednom mjesečno, u periodu plodnih dana sluškinja, sa njima imaju seks (iako je to, u suštini, silovanje), sa ciljem pravljenja djece. To je seks bez pristanka, bez riječi, bez ikakvog uživanja, i u prisustvu žene Komandanta koja vodi računa o tome da sve bude kako treba. Ukoliko sluškinja ne uspije da zatrudni u 3 domaćinstva (sele je iz jednog u drugo), njena “karijera” se završava i biva poslata u “Kolonije”, svojevrsne koncentracione logore za žene iz Gileada.

Elizabeth Moss u ulozi Ofred (Džun)

Šta je uopšte distopija?
Distopija je fiktivno društvo koje predstavlja antitezu utopije. Dok utopija predstavlja zamisao idealnog društva, distopija je sa druge strane slika društva u kom vladaju užasni uslovi života obilježeni državnom represijom, konstantnim ratnim stanjem, nasiljem, zagađenjem, zarazom i, u suštini, nezadovoljstvom i patnjom većine ljudi koji u njemu žive.

Serija prati pakao kroz koji Džun prolazi kroz život u Gileadu, njene uspone i padove, njene odnose sa drugim sluškinjama i sa ostalim stanovnicima i učesnicima ove distopijske priče. Od početka zatočeništva, jedino što Džun (Ofred) drži u životu je želja da ponovo vidi svoju kćerku i muža, kao i povremeni susreti sa Moirom, njenom prijateljicom iz starog života koju je zadesila ista sudbina. Naravno, jedan od najinteresantnijih aspekata serije je i način na koji Ofred uspijeva da prikaže bunt prema novom društvenom sistemu u kome živi – prvo su to sitni koraci kojima zadovoljava svoju savjest, a kasnije se ozbiljnije uključuje u generalnu borbu za povratak američkog društva u “normalu”.

Grad u kom se priča odvija, nekadašnji Boston, pun je obješenih leševa koji građanima stavlja do znanja šta će im se desiti ukoliko budu neposlušni

Rječnik pojmova za snalaženje u Gileadu

S obzirom na to da je bez predznanja jako teško uploviti u univerzum “Sluškinjine priče”, kroz karakteristične termine, riječi i titule koje se koriste u Gileadu ćemo se upoznati sa pravilima života u ovom društvenom sistemu.

Gilead – Zamišljena država na teritoriji SAD, u kojoj vlada teokratska, militaristička diktatura koja za cilj ima obnovu čovječanstva usljed užasnog pada nataliteta.

Sluškinja – Plodna žena koja je na 2 godine dodijeljena Komandantu i njegovoj ženi sa ciljem da zatrudni i da rodi dijete koje će biti uzgajano u domaćinstvu u kom je rođeno (sluškinje ne polažu nikakva prava na svoju djecu, one su samo mašine za rađanje). Ukoliko ne uspije da zatrudni u prvom domaćinstvu, sluškinja će biti poslata u iduće, pa onda u još jedno domaćinstvo. Ako ne uspije da zatrudni ni sa trećim komandantom, sluškinja biva poslata u Kolonije (vidi ispod).

Još jedan način za brutalno kažnjavanje neposlušnih sluškinja je i kidanje ekstremiteta ili vađenje očiju, kao u slučaju Džanin sa slike

Kolonije – Zagađeni i toksični djelovi teritorije Gileada. Vlast šalje neuspješne sluškinje, prestupnike, i protivnike Gileada u čišćenje Kolonija, to jest, u sigurnu, sporu i bolnu smrt.

Komandant – Najviše rangirani muškarci u vojsci Gileada. Oni su jedini muškarci kojima je dozvoljeno da imaju sluškinje. Osim sluškinja, oni imaju svoje (prave) žene koje pomažu u očuvanju domaćinstva, i u “vaspitavanju” sluškinja.

Ofred sa svojim komandantom – Fredom Voterfordom, sa kojim je napravila “specijalan” odnos

Ceremonija – Jednom mjesečno, kada su u periodu ovulacije, sluškinje dobijaju poziv da dođu kod Komandanta, kako bi sa njim imale seks i kako bi (ukoliko imaju sreće) zatrudnjele. Dok imaju seks (koji ipak bolje opisuje riječ “silovanje”), one leže između nogu komandantove žene, kako bi, kako to pravila nalažu, i ove žene koje su na čelu domaćinstva polagale pravo na dijete koje će možda biti rođeno.

Oči – Tajna policija Gileada. To su muškarci koji imaju zadatak da prate sve sumnjive aktivnosti u Gileadu, i da pronalaze izdajnike. “Oči” voze crne kombije i imaju pravo da hapse u javnosti i sprovode silu gdje god stignu.

Čuvari Vjere – Obično mladi muškarci nižeg ranga. Neki od njih su šoferi i pomoćnici komandanata, a neki od njih naoružani do zuba patroliraju ulicama Gileada.

Jedan od Čuvara Vjere je mladi Nik, koji je ujedno i Oko

Marte – Neplodne žene koje rade kao kuvarice ili čistačice u domaćinstvima kod komandanata.

Tetke – Jedna od klasa ženskog roda. To su obično starije žene, istinski vjernici onoga što Gilead propovijeda. Njihov je zadatak da vaspitaju sluškinje i da ih nauče “ispravnom” načinu života i razmišljanja.

Najblaži ukor kojim “tetke” kažnjavaju sluškinje su elektroškovi

NeŽene – sve žene koje odgovaraju nekom od sledećih opisa: feministkinje, lezbejke, časne sestre, i bilo ko ko ne vjeruje bezrezervno u ono što Gilead predstavlja. Nežene najčešće završe u Kolonijama.

Spašavanje – Ritual javne egzekucije osoba koje su prekršile neke od najvažnijih pravila života u Gileadu. Ljudi koji siluju, učine neko zlo prema djeci ili se javno suprotstave vlasti – obično budu ubijeni od strane sluškinja koje moraju da ih tuku ili kamenuju do smrti na javnom mjestu.

Priprema za ritual “Spašavanja” u kom sluškinje (uglavnom) nevoljno kamenuju ili tuku prestupnike do smrti

Kinematografija, gluma, kostimografija – nekad se zapitate gledate li film Stenlija Kjubrika ili seriju iz 2017. godine

Svojevrsnom ukusu horora koji vam ostaje u ustima nakon gledanja “Sluškinjine priče” umnogome doprinosi nevjerovatna kinematografija serije za koju je najviše zaslužna američka režiserka Reed Morano, koja je ranije i radila kao direktorka fotografije. Ona boje i kadrove bira i stvara sa nevjerovatnom preciznošću, a scenu osvjetljuje gotovo isključivo svjetlošću koja dolazi od spolja – uglavnom sunčevim zracima koji se probijaju i šunjaju kroz mračne sobe distopijskih domova kao neki uljezi.

U zavisnosti od toga pratimo li sluškinjin život “uživo” ili se povremenim flešbekovima vraćamo u njen život prije nastanka Gileada, u nama će se potpuno mijenjati emocije – od gađenja, preko tuge i očaja, do humora. Za ovu poslednju karakteristiku je najzaslužnija Elizabeth Moss koja maestralno obavlja ulogu naratora serije, i koja se pojavljuje u gotovo svakoj sceni serije. Ponekad imamo osjećaj da se Ofred kao kameleon uklapa u pozadinu, a ponekad je sve što vidimo na ekranu njeno lice i sitne facijalne ekspresije kojima nas veže za fotelju (ili, u mom slučaju, krevet).

Ipak, najbolji od svega su za mene momenti u kojima Elizabeth Moss, kroz svoju naraciju, prikriveno ubacuje najfinije niti humora i sarkazma, i to tačno u onolikoj mjeri da nas ne odvuče od teme, a da seriji da dozu humanosti koja će nas spasiti od potpune hladnoće i tame koju “The Handmaid's Tale” nosi u sebi.

Osim Elizabeth Moss, sjajne uloge su odigrali čuveni Joseph Fieness u ulozi komandanta, kao i prelijepa (ja sam se zaljubio) Yvonne Strahovski u ulozi Serene, komandantove žene.

Yvonne Strahovski u ulozi Selene, komandantove žene

Naravno, ne smiju se zaboraviti ni sjajne sporedne uloge tetke Lidije, Moire, Džanin, Ofglen, Nika, Luka… Kasting je zaista napravljen bez greške, kao i kostimografija i scenografija koje vam daju osjećaj kao da gledate neki film Stenlija Kjubrika, a ne seriju u proizvodnji Hulua iz 2017. godine. 🙂

Serena Džoj kao feministički anti-heroj

Ipak, uprkos važnosti koju sluškinje nose u seriji, pravi anti-heroj i simbol besmisla koji se dešava u Gileadu, po mom mišljenju nije Ofred, već njena “šefica”, gorepomenuta žena komandanta Freda Voterforda.

Serena Džoj je, kako je opisano u seriji, jedna od arhitektica ove distopijske noćne more u kojoj su žene kao što je Ofred zatočene. Ona je, naime, prije nastanka Gileada bila akademska građanka, revolucionarka koja je zapravo i napisala knjigu u kojoj je promovisala vrijednosti na kojima je zasnovano novo ekstremističko društvo iz serije. Njena je ideja o tome da ženska plodnost treba da postane nacionalno blago SAD-a, i da je biološka sudbina žena – da žive da bi rađale.

Serena Džoj i Ofred u jednoj od tipičnih scena

Upravo su ženska prava (o, kako to samo gordo zvuči!) prije nastanka Gileada Sereni omogućili da uči, piše i ostvari ono što je naumila svojom knjigom. Međutim, baš to što je postigla ju je i natjeralo da se svog uspjeha i novog statusa naposljetku odrekne. Serena je osuđena na život bez literature, a literatura je do nedavno bila njen život. Njena knjiga, koja je napisana za žene, završila je na smetlištu istorije zbog toga što je ženama, pa i njoj samoj, sada zabranjeno da čitaju…

Nejednakost polova među režiserima
4 od 5 režisera koji su režirali prvu sezonu serije ‘Sluškinjina priča’ su žene. Jedini muškarac je Mike Barker koji potpisuje 4. i 5. epizodu. 🙂

Serija “The Handmaid's Tale” se zbog svoje fetišizacije ženske plodnosti i gotovo pa subliminalnog ismijavanja patrijarhata kao društvene zajednice sa razlogom može smatrati upozorenjem modernom društvu i kritikom sadašnjeg “post-patrijarhata”. Upravo zbog toga se danas mnogi feministički protesti širom SAD-a (a pogotovo nakon izbora Trampa za predsjednika) brendiraju simbolima iz ove serije (ili romana), kao što možete vidjeti na slici ispod.

Protest feministkinja obučenih u odore sluškinja iz “The Handmaid's Tale” u toku SXSW festivala u Austinu (Teksas) u martu 2017. godine


Srećom, kraj prve sezone “The Handmaid's Tale” je sve samo ne kraj cjelokupne priče. Nastavak serije može da bude još interesantniji, a priliku da se u to i uvjerimo ćemo imati vjerovatno već u aprilu 2018. godine, kada se očekuje druga sezona. Sve što se o njoj trenutno zna je da će, kako kažu iz Hulua, biti još mračnija i teža od prve, za šta se ja svakako neću buniti. 🙂

 

About The Author

Osim (očigledno) filmova i serija, jako volim i pratim sve vezano za marketing (pogotovo digitalni, kojim se i bavim), globalne političke trendove i fudbal (pogotovo Juventus). Osim na Kokice.me, moje "umotvorine" na razne teme možete pronaći i na Digitalizuj.me. :)

Leave a reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *