Select Page

Zašto su serije danas tako dobre?

Zašto su serije danas tako dobre?

Spisak novih kvalitetnih serija je dugačak. Tokom posljednjih 30 godina, televizija je prošla kroz dramatičan razvoj koji je danas kulminirao visoko-kvalitetnim serijskim programom. Godinama unazad, tačnije do početka novog milenijuma, serije su imale inferiornu poziciju u odnosu na film, što se u međuvremenu značajno promijenilo, pogotovo kada uzmemo u obzir da su one tokom 40-ih i početkom 50-ih godina 20. vijeka bile posmatrane kao integralni dio visoke kulture. Nedugo potom, zahvaljujući, prije svega, standardizaciji formata koja je uslijedila tokom druge polovine 50-ih, ova vrsta umjetnosti doživjela je svoj prvi krah.

Drugi zlatni period serija se, u zavisnosti od toga sa kim razgovarate i koga čitate, dogodio početkom 80-ih, u periodu kada je M*A*S*H, sa svojih 121,6 miliona gledalaca, bio na vrhuncu slave. Međutim, onda se, početkom devedesetih, desio Linč (David Lynch) i promijenio sve, stvarajući tako siguran put za razvoj serija kakve poznajemo danas.

Legendarni Dejvid Linč, kreator “Tvin Piksa”

U trenutku kada je Linč odlučio da snimi seriju “Twin Peaks”, mnogi vrhunski režiseri, producenti, kritičari, pa i glumci tog doba su smatrali da se on ovim postupkom zapravo prodao. Gledajući retrospektivno, sa ove tačke gledišta, ispostavlja se da je Linč bio daleko ispred svog vremena, jer je, uslovno rečeno, prorekao treće zlatno doba serija koje će praviti proslavljeni filmski reditelji poput Ridlija Skota, Spilberga, Soderberga, Finčera, Skorsezea, Sorentina i u kojima će glumiti veliki filmski glumci poput Stiva Bušemija, Toma Hardija, Klajva Ovena, Entonija Hopkinsa, Kevina Spejsija, Džuda Loua i tako dalje, što je samo nekoliko godina ranije bilo nezamislivo.

Međutim, i pored svih novina koje su ove serije sa sobom donijele, promjena paradigme suštinski nastupa na prelomu između dva vijeka, kada počinje treće zlatno doba serija koje traje i danas, a označila ga je pojava dva televizijska giganta: “The Sopranos” i “Lost”. Iako je riječ o serijama koje možda nisu po svačijem ukusu (pogotovo druga), uticaj koje su one ostvarile na razvoj televizije, ali i način na koji je publika percipira, ne smije biti zanemaren!

'The Sopranos' i 'Lost' - revolucija u svijetu serija
Serija “The Sopranos” na IMDB je ocijenjena sa 9.2, a na Rotten Tomatoes sa 97%, dok je “Lost” na IMDB ocijenjena sa 8.4, a na Rotten Tomatoes 89%.

“The Sopranos”, serija koja je sa emitovanjem počela na samom kraju 20. vijeka, odnosno 1999, napravila je presedan stvaranjem lika Tonija Soprana, čija je kompleksnost generisala otklon od dotadašnjeg shvatanja pojma karakterizacija likova, pa u krajnjoj liniji i šta se pod istim podrazumijeva. Bilo je to vrijeme kada filmski glumac nije mogao tek tako prihvatiti televizijsku ulogu, jer bi to značilo da priznaje neuspjeh kao glumac, te da se odriče svog holivudskog statusa. Relativno nepoznat, glumac Džejms Gandolfini (James Gandolfini), kojem je povjerena uloga Tonija Soprana, u rekordnom roku je, zahvaljujući upravo načinu na koji je ovaj lik napisan, postao zvijezda i to isključivo na osnovu svog glumačkog talenta, kojim su kritičari diljem zemlje bili oduševljeni. Nikada do tada jedan televizijski glumac nije postigao takav uspjeh.

Obično su zvijezde serija bili trećerazredni glumci, koji su na taj način pokušavali da dođu do slave, pa samim tim i do nekih boljih filmskih uloga (kao na primjer Džordž Kluni). Stvaranje uslova unutar kojih je glumcima pružena mogućnost, ali i prostor za igru, te dokazivanje i demonstracija njihovih talenata bila je novina za koju se svakako treba zahvaliti američkoj kablovskoj kući HBOpioniru kvalitetnog televizijskog programa.

Sjajni Džejms Gandolfini u ulozi Tonija Soprana sa svojom “ekipom”

U vezi sa tim, treba imati na umu da je tradicionalna američka televizija sagrađena na temeljima ekonomske strukture, unutar koje pokušaj da se napravi serija vrhunskog kvaliteta jednostavno nije imao smisla. U svom kanonskom obliku ova industrija je bila izgrađena oko svega nekoliko nacionalnih televizijskih stanica koje su na tržištu imale primat. Takva vrsta oligarhije, uslovno rečeno, u svojoj pojavnosti nije nudila prostor za takmičenje, niti bilo koji vid daljeg unapređenja. U ovakvoj paradigmi krajnji rezultat na koji smo mogli računati bile su prilično plitke serije namijenjene širokim narodnim masama.

Međutim, sa pojavom kablovske televizije čiji su glavni predstavnici HBO, Showtime i AMC, kojima je cilj bio da izgrade užu, ali vjerniju publiku, dolazi do formiranja jednog novog poslovnog modela koji će uskoro prihvatiti i sve ostale nacionalne televizijske stanice, pa tako i ABC, kuća odgovorna za stvaranje fenomena zvanog “Lost”, koji će uticati ne samo na način na koji gledamo serije, nego i na formiranje globalnih fenomena koje ih prate. Tu se prije svega misli na pojam “bindža” (binge-watching ili gledanje serija u dahu), te na način na koji ćemo serije gledati u budućnosti.

Još jedna od serija za koju se veže početak tzv. “binge-watchinga” je “Prisonbreak”, koji je bio posebno popularan i u našim krajevima 🙂

“Lost” je, pored “The Sopranos”, vjerovatno serija koju najviše treba kriviti za nagli pad u popularnosti takozvanih procedurala (“CSI”, “Law & Order”, “NYPD Blue”, “Boston Legal”, i tako dalje), koji su sve do tada bili nepisani cilj televizijskih emitera, iz prostog razloga jer funkcionišu po ustaljenoj formuli ponavljanja, pa su u tom smislu rentabilniji, i jer su generalno bili u stanju da donesu veću zaradu. Autorsko djelo Džej Džej Abramsa (J. J. Abrams) pokazalo je da to nije slučaj, dokazavši da novi model poslovanja shodno 21. vijeku zapravo leži u odvažnosti autora da naprave seriju koja će tražiti istinsku participaciju publike, koja je sada dovoljno zrela i de fakto u stanju da misli. Rezultati su bili zapanjujući.

Diljem svijeta, vođeni istom idejom, fanovi “Izgubljenih” su počeli da se okupljaju po internet forumima, od kojih svakako treba izdvojiti kultni DarkUFO, gdje su stupali u kontakt sa istomišljenicima, često udaljenim nekoliko stotina, pa i hiljada kilometara. Bili su to forumi na kojima su ljudi objavljivali svoje posljednje teorije, razmišljali naglas, vodili debate. Tu su se dobijale poslednje vijesti o novim epizodama, novim sezonama, linkovi za gledanje uživo i slično…

Prvu epizodu serije “Lost” na TV kanalu ABC gledalo je 18,65 miliona gledalaca.

Pored samog formata, planetarnoj popularnosti ove serije doprinijela je sveobuhvatna glumačka postava koju su sačinjavali Amerikanci, Koreanci, Iračani, Englezi, Meksikanci, Francuzi, Rusi, Australijanci, Nigerijci, Škoti, i tako dalje – narodi koji su sa sobom, pored različite boje kože, donijeli i različite jezike, pa samim tim i različite kulture, što je za seriju ovako visoke produkcije bio presedan. Na taj način, ostvareno je lakše povezivanje sa različitim grupacijama publike, čemu je doprinio i izbor da se snima na realnim lokacijama, zbog čega je pilot epizoda serije “Lost” u to doba bila najskuplji pilot ikad snimljen (koštao između 10 i 14 miliona dolara). Serije su sve više i više počinjale da liče na filmove. Pojava novih tehnologija i veći upliv novca, doveli su do povećanja kvaliteta sa kojim je došlo i do promjene publike. A onda se pojavio Netflix…

Netflixov interfejs

Iako formalno osnovan 1997, Netflix je tek 10 godina kasnije, i to zahvaljujući vrtoglavom uspjehu na polju prodaje i iznajmljivanja filmova, došao u poziciju promjene svog poslovnog modela iz DVD distributera u servis online gledanja. U roku od samo tri godine, broj njihovih pretplatnika iznosio je preko 20 miliona. Ova vizionarska kompanija je pokazala izvanredan osjećaj za procjenu i predviđanje ponašanja i ukusa publike, što se, nakon vidnog uspjeha svog online servisa, pogotovo pokazalo 1. februara 2013. godine, kada je, do tada nezamislivo, serija “House of Cards” objavljena u cjelosti istog dana (sve epizode odjednom). Ova prekretnica je ozvaničila potpunu prevlast fenomena gledanja serija u dahu (gore pomenutog “bindža”), kao i veliki prelazak fokusa sa televizije na internet, u domenu gledanja serija.

Netflix je pobijedio u “ratu” za dobijanje prava na ekranizaciju “House of cards” upravo zbog toga što su obećali da će kompletne sezone serije objavljivati odjednom

Tako dolazimo do sadašnjeg momenta, gdje se po kvalitetu sadržaja serije polako izdižu iznad komercijalnih filmova, angažujući sve kvalitetnije scenariste, režisere, kompozitore i glumce, i gdje kuće, od kojih posebno treba izdvojiti HBO i Netflix, konstatno dižu nivo produkcije, te mijenjaju koncept i način gledanja.

U vremenu u kojem možemo biti zahvalni na tolikoj količini raznovrsnih sadržaja i tema koje nam se nude, ostaje zanimljivo pitanje koje se tiče upravo novih načina gledanja, a koje glasi – zašto se danas nevoljno odlučujemo za gledanje filmova koji traju preko dva sata, istovremeno odvajajući i više desetina sati za gledanje jedne ili više sezona neke serije u dahu?


Tekst je preuzet sa sajta Bosonoga.com, od autorke Monike Ponjavić. Klikom na ovaj link možete vidjeti originalni članak.

About The Author

Leave a reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *